Κίνηση Δημοτών Βριλησσίων

 
12/2/2019

Ο μοναχικός θρήνος - το ζεϊμπέκικο

Άρθρο του Διονύση Χαριτόπουλου στην εφημερίδα Τα Νέα, 14/9/2002.

Το ζεϊμπέκικο δύσκολα χορεύεται. Δεν έχει βήματα· είναι ιερατικός χορός με εσωτερική ένταση και νόημα που ο χορευτής οφείλει να το γνωρίζει και να το σέβεται. Είναι η σωματική έκφραση της ήττας. Η απελπισία της ζωής. Το ανεκπλήρωτο όνειρο. Είναι το «δεν τα βγάζω πέρα». Το κακό που βλέπεις να έρχεται. Το παράπονο των ψυχών που δεν προσαρμόστηκαν στην τάξη των άλλων.

Το ζεϊμπέκικο δεν χορεύεται ποτέ στην ψύχρα ει μη μόνον ως κούφια επίδειξη. Ο χορευτής πρέπει πρώτα «να γίνει», να φτιάξει κεφάλι με ποτά και όργανα, για να ανέβουν στην επιφάνεια αυτά που τον τρώνε. Η περιγραφή της προετοιμασίας είναι σαφής: Παίξε, Χρήστο, το μπουζούκι, ρίξε μια γλυκιά πενιά, σαν γεμίσω το κεφάλι, γύρνα το στη ζεϊμπεκιά. (Τσέτσης)

Ο αληθινός άντρας δεν ντρέπεται να φανερώσει τον πόνο ή την αδυναμία του· αγνοεί τις κοινωνικές συμβάσεις και τον ρηχό καθωσπρεπισμό. Συμπάσχει με τον στίχο ο οποίος εκφράζει σε κάποιον βαθμό την προσωπική του περίπτωση, γι' αυτό επιλέγει το τραγούδι που θα χορέψει και αυτοσχεδιάζει σε πολύ μικρό χώρο ταπεινά και με αξιοπρέπεια. Δεν σαλτάρει ασύστολα δεξιά κι αριστερά· βρίσκεται σε κατάνυξη.

Η πιο κατάλληλη στιγμή για να φέρει μια μαύρη βόλτα είναι η στιγμή της μουσικής γέφυρας, εκεί που και ο τραγουδιστής ανασαίνει. Ο σωστός χορεύει άπαξ· δεν μονοπωλεί την πίστα. Το ζεϊμπέκικο είναι σαν το «Πάτερ Ημών». Τα είπες όλα με τη μία. Τα μεγάλα ζεϊμπέκικα είναι βαριά, θανατερά: Ίσως αύριο χτυπήσει πικραμένα του θανάτου η καμπάνα και για μένα. (Τσιτσάνης)

Το ζεϊμπέκικο δεν σε κάνει μάγκα*· πρέπει να είσαι για να το χορέψεις. Οι τσιχλίμαγκες με το τζελ που πατάνε ομαδικά σταφύλια στην πίστα εκφράζουν ακριβώς το χάος που διευθετεί η εσωτερική αυστηρότητα και το μέτρο του ζεϊμπέκικου.

Το ζεϊμπέκικο δεν χορεύεται σε οικογενειακές εξόδους ή γιορτές στο σπίτι· απάδει προς το πνεύμα. Πόσο μάλλον όταν υπάρχουν κουτσούβελα που κυκλοφορούν τριγύρω παντελώς αναίσθητα.

Είναι χορός μοναχικός. Όταν το μνήμα χάσκει στα πόδια σου, ο τόπος δεν σηκώνει άλλον. Είναι προσβολή να ενοχλήσει μια ξένη κι απρόσκλητη παρουσία. Γι' αυτό κάποιοι ανίδεοι αριστεροί διανοούμενοι ερμήνευσαν την επιβεβλημένη ερημία του χορού με τα δικά τους φοβικά σύνδρομα· αποκάλεσαν το ζεϊμπέκικο «εξουσιαστικό χορό», που περιέχει, δήθεν, μια «αόρατη απειλή». Είδαν, φαίνεται, κάποιον σκυλόμαγκα να χορεύει και τρόμαξαν. Όμως, και έναν κυριούλη αν ενοχλήσεις στο βαλσάκι του, κι αυτός θα αντιδράσει.

Το ζεϊμπέκικο δεν είναι γυναικείος χορός. Απαγορεύεται αυστηρώς σε γυναίκα να εκδηλώσει καημούς ενώπιον τρίτων· είναι προσβολή γι' αυτόν που τη συνοδεύει. Αν δεν είναι σε θέση να ανακουφίσει τον πόνο της, αυτό τον μειώνει ως άντρα και δεν μπορεί να το δεχτεί. Και στο μάτι δεν κολλάει. Μια γυναίκα δεν είναι μάγκας· είναι θηλυκό ή τίποτα. Κι ένας άντρας, πρώτα αρσενικό και μετά όλα τ' άλλα. Αυτό είναι το αρχέτυπο. Κι αν το εποικοδόμημα γέρνει καμιά φορά χαρωπά, η βάση μένει ακλόνητη. Εξαιρούνται οι γυναίκες μεγάλης ηλικίας που μπορεί να έχουν προσωπικά βάσανα: χηρεία ή πένθος για παιδιά. (Κι όμως είδα σπουδαίο ζεϊμπέκικο από δύο γυναίκες· τη Λιλή Ζωγράφου, που αυτοσχεδίαζε έχοντας αγκαλιάσει τον εαυτό της από τους ώμους με τα χέρια χιαστί σαν αρχαία τραγωδός· και μια νεαρή πουτάνα σε ένα καταγώγιο των Τρικάλων, πιο αυτεξούσια απ' όλους τους αρσενικούς εκεί μέσα.)

Η μεγάλη ταραχή είναι οι χωρικοί. Σε πλατείες χωριών, με την ευκαιρία του τοπικού πανηγυριού ή άλλης γιορτής, κάτι καραμπουζουκλήδες ετεροδημότες χορεύουνε ζεϊμπέκικο στο χώμα· προφανώς για να δείξουνε στους συγχωριανούς τους πόσο μάγκες γίνανε στην πόλη. Οι άνθρωποι της υπαίθρου δεν έχουν μπει στο νόημα κι ούτε μπορούν να εννοήσουν. Τα δικά τους ζόρια είναι κυκλικά· έρχονται, περνάνε και ξαναέρχονται σαν τις εποχές του χρόνου. Δεν είναι όλη η ζωή ρημάδι. Γι' αυτό χορεύουν εξώστρεφα, κάνουν φούρλες, σηκώνουν το γόνατο ή όλο το πόδι, κοιτάνε τους γύρω αν τους προσέχουν, χαμογελάνε χορεύοντας. Μιλάνε με τον Θεό των βροχών και του ήλιου, όχι τον σκοτεινό Θεό του χαμόσπιτου και των καταγωγίων.

Δεν γίνεται καν λόγος για το τσίρκο που χορεύει επιδεικτικά, σηκώνει τραπέζια με τα δόντια και ισορροπεί ποτήρια στο κεφάλι του. Ή τη φρικώδη καρικατούρα ζεϊμπέκικου που παρουσιάζουν οι χορευτές στις παλιές ελληνικές ταινίες και προσφάτως στα τηλεοπτικά σόου.

Το ζεϊμπέκικο είναι κλειστός χορός, με οδύνη και εσωτερικότητα. Δεν απευθύνεται στους άλλους. Ο χορευτής δεν επικοινωνεί με το περιβάλλον. Περιστρέφεται γύρω από τον εαυτό του, τον οποίο τοποθετεί στο κέντρο του κόσμου. Για πάρτη του καίγεται, για πάρτη του πονάει και δεν επιζητεί οίκτο από τους γύρω. Τα ψαλίδια, τα τινάγματα, οι ισορροπίες στο ένα πόδι είναι για τα πανηγύρια. Το πολύ να χτυπήσει το δάπεδο με το χέρι «ν' ανοίξει η γη να μπει». Και, όσο χορεύει, τόσο μαυρίζει. Πότε μ' ανοιχτά τα μπράτσα μεταρσιώνεται σε αϊτό που επιπίπτει κατά παντός υπεύθυνου για τα πάθη του και πότε σκύβει τσακισμένος σε ικεσία προς τη μοίρα και το θείο.

Τα παλαμάκια που χτυπάνε οι φίλοι ή οι γκόμενες καλύτερα να λείπουν. Ο πόνος του άλλου δεν αποθεώνεται. Το πιο σωστό είναι να περιμένουν τον χορευτή να τελειώσει και να τον κεράσουν. Να πιούνε στην υγειά του· δηλαδή να του γιάνει ο καημός που τον έκανε να χορέψει.

Ειπώθηκε πως το ζεϊμπέκικο σβήνει. Ο αρχαϊκός χορός της Θράκης που τον μετέφεραν οι ζεϊμπέκηδες στη Μικρά Ασία και τον επανέφεραν στην Ελλάδα οι πρόσφυγες του 1922 έχει ολοκληρώσει τον ιστορικό του κύκλο· δεν έχει θέση σε μια νέα κοινωνία με άλλα αιτήματα και άλλες προτεραιότητες. Μπορεί και να γίνει έτσι. Αν χαθούν η αδικία, ο έρωτας και ο πόνος· αν βρεθεί ένας άλλος τρόπος που οι άντρες θα μπορούν να εκφράζουν τα αισθήματά τους με τόση ομορφιά και ευγένεια, μπορεί να χαθεί και το ζεϊμπέκικο.

Όμως βλέπεις μερικές φορές κάτι παλικάρια να γεμίζουν την πίστα με ήθος και λεβεντιά που σε κάνουν να ελπίζεις όχι απλώς για τον συγκεκριμένο χορό, αλλά για τον κόσμο ολόκληρο.


* Ο μάγκας είναι άντρας σεμνός, καλοντυμένος και μοναχικός. Δεν είναι επιδεικτικό κουτσαβάκι και αλανιάρης. Όπως αναφέρεται και στο Μείζον Ελληνικό Λεξικό, «μάγκας: έξυπνος και με συμπεριφορά που ταιριάζει σε άντρα».



Άρθρο του Διονύση Χαριτόπουλου στην εφημερίδα Τα Νέα, 14/9/2002.

Πηγή: Αντικλείδι
https://antikleidi.com/2014/02/09/zempek/?fbclid=IwAR0sKm-saAd8QEDoqpCWuGxe3RTQcdlwz4EZ1VuSYYVMzew8JT1wQ_ll8jU


readers  291


Σχόλια (0)


Εισαγωγή σχολίου
Όνομα:

Σχόλιο:



Τα σχόλια δημοσιεύονται άμεσα και είναι αποκλειστική ευθύνη του συντάκτη του σχολίου. Οι διαχειριστές της παρούσας ιστοσελίδας διατηρούν το δικαίωμα διαγραφής των σχολίων εκείνων που έχουν διαφημιστικούς σκοπούς, κρίνονται ως ρατσιστικά ή προσβάλλουν πρόσωπα.

Πέμπτη 25 Απριλίου 2019 H Δράση στο facebook Το κανάλι μας στο YouTube
 
Ακροβάτες στο χαρτί Ακροβάτες στο χαρτί
Cine Δράση

Τελευταία θέματα

Τοιχο-διωκτικά
Θανάσης Παπακωνσταντίνου
Ποιός θα μου μιλήσει όταν θα 'χω κουραστεί απ'τα ξεφτισμένα τα μεγάλα λόγια ποιος θα με γνωρίσει όταν θα 'χω σκεπαστεί απ'τις ώρες που 'φτυσαν τα νευρικά ρολόγια.


Τα σχόλια σας...
Σκέψεις για την πολιτισμική ανασυγκρότηση της χώρας18/4/2019 Λ.Λ.
Σημειώσεις από το προηγούμενο σχόλιο: 1- Δες, το βιβλίο του αστροφυσικού Martin Rees: Our Final Hour: A Scientist's Warning, ή τη διάλεξή του στο διαδίκτυο όπου ρωτά αν ο 21ος αιώνας μας θα είναι ο τελευταίος. 2- Αν υπάρχει, και πάντως μετά από ένα ταξίδι διάρκειας τουλάχιστον 5-6 ετών και βέβαια με ταχύτητα γειτνιάζουσα εκείνης του φωτός, κατά τον Stephen Hawking. 3- Ο ίδιος (Stephen Hawking) στον οποίο κατά καιρούς φαίνεται πως έθεταν το ερώτημα, βλέποντας την επιταχυνόμενη καταστροφή της κατοικησιμότητας της Γης, απαντούσε κάθε φορά κατεβάζοντας το χρονικό περιθώριο, από τα 1000 ως 600 στα 100 ως 50 χρόνια, στην ουσία μηδενίζοντας τις προσδοκίες για μια βιώσιμη «διαστημική απόδραση» της ανθρωπότητας γιατί, σε τόσο λίγα χρόνια, οι φονταμενταλιστές της Προόδου ούτε μια μίζερη αποικία στον απείρως πιο αφιλόξενο Ερμή δεν προλαβαίνουν να της κατασκευάσουν.
Σκέψεις για την πολιτισμική ανασυγκρότηση της χώρας16/4/2019 Λάμπης Λαζάνης
Ναι, εξαιρετικό. Με αγάπη και πόνο ψυχής πρέπει να μιλάμε, υποβλητικά όχι επιβλητικά, όπως λέει, κι όχι μόνο προς τους νέους (θα προσέθετα) αλλά και προς τους ενήλικες που η εποχή μας τους θέλει μάλλον ανώριμους. Πάντως όταν ο πόνος μιλάει είναι πιο πειστικός, και η αιτία πιστεύω είναι η εξής: είμαστε μέλη μιας -στη συντριπτική της πλειοψηφία κι ανεξαρτήτως τόπου- σακατεμένης ανθρωπότητας ή οδεύουσας προς ανεπανόρθωτο σακάτεμα όπως και η ίδια κάνει στο οικοσύστημα του πλανήτη που την εξέθρεψε και την υποβαστάζει· η εξάντληση των πόρων, «το απόθεμα» ή «οι εφεδρείες» όπως εδώ γράφει ο Καραποστόλης αναφερόμενος στα πολιτισμικά αποθέματα κι εφεδρείες μας, αφορά εξ ίσου και τις υλικές, βιολογικές, κοινωνικές, χωροχρονικές εφεδρείες όλου του πλανήτη. "Η Γη έχει γίνει υπερβολικά μικρή για την Πρόοδο" διαπιστώνει από πλευράς του ο Βιριλιό, και πράγματι το κλειστοφοβικό άγχος, ο πυρετός που έπληττε κάποτε τους πολιορκημένους μέσα στις περίκλειστες από τείχη πόλεις τους, σήμερα δεν εξαιρεί κανέναν. Όλα δείχνουν πως η αντίστροφη μέτρηση του μηδενισμού επιταχύνεται παρά τα αναχώματα που ορθώνονται από την πολιτισμένη ανθρωπότητα. Η οικολογία γίνεται ξαφνικά εσχατολογική επιστήμη με την έννοια ότι το υποκείμενό της κινδυνεύει να εκλείψει, μαζί με το αντικείμενο της μελέτης του, μέσα σε λίγες δεκαετίες(1) δηλαδή μέσα στη διάρκεια ζωής μιας και μόνο γενιάς θνητών: Κι αυτό, εκεί που (υπό συνήθεις συνθήκες ανθρώπινης παρουσίας στη Γη, ας πούμε αυτές που ίσχυαν προ της βιομηχανικής επανάστασης) ο αναμενόμενος χρόνος ζωής του πλανήτη (της βιόσφαιράς του) θα παρέμενε της τάξης όχι δεκαετιών αλλά δισεκατομμυρίων ετών, όπως μας βεβαιώνουν σήμερα οι αστροφυσικοί, χρονικό διάστημα που χωράει μέσα του πολλά εκατομμύρια γενεές μπροστά μας... Δηλαδή, με άλλα λόγια, στη γενιά μας και σε αυτή των παιδιών μας που τώρα καταρτίζονται πέφτει το ασήκωτο βάρος να αποφασίσουμε για τις εκατομμύρια ερχόμενες γενιές, για το ΑΝ και πώς θα υπάρξουν! για το αν και προς ποιά χαρακτηριστικά θα "προγραμματιστεί" το νέο ανθρώπινο είδος που θα είναι ικανό, είτε να ενδιαιτάται σε έναν στο εξής ακατοίκητο για τους «παλαιούς ανθρώπους» πλανήτη, είτε να μεταβεί σε άλλον εκτός του ηλιακού μας συστήματος!(2) Κι αυτή την απόφαση, στο βαθμό που το πιο πάνω ερώτημα ούτε μας τίθεται ούτε βέβαια μας εκτίθεται στην παρανοϊκότητά του (3), τη λαβαίνουμε καθημερινά απαντώντας έμπρακτα "ναι σε όλα" ή "σχεδόν ναι σε σχεδόν όλα" για την τιμή των όπλων, των δικών μας υποτίθεται αλλά στην πραγματικότητα των ισχυρών, καταβάλλοντας σε θανατηφόρες δόσεις, πότε με σοβαροφάνεια πότε χαζοχαρούμενα, το αβάστακτο τίμημα της ανυπαρξίας, μέσα στη σημερινή πολιτισμική συνθήκη μας που είναι συγγενική με αυτή της πνευματικής αυτοκτονίας, όπως διαπιστώνει, σωστά κατά τη γνώμη μου, ο Καραποστόλης. Αλλά δεν είναι μοιραίο μετά την πνευματική να επέρχεται και η σωματική κατάρρευση; κατά το "μωραίνει Κύριος όν βούλεται απωλέσαι";


Δημοτικές Εκλογές 2014


ΓΠΣ Βριλησσίων 2011


Δημοτικές Εκλογές 2010


Παιδεία 2009




Καλλικράτης: απόψεις και θέματα

Η κρίση και το πρόγραμμα σταθερότητας

Το στέκι της Δράσης 

Το στέκι της «Δράσης», Πίνδου 30 & Μαραθώνος, Βριλήσσια. H δωρεάν δανειστική βιβλιοθήκη και ταινιοθήκη λειτουργεί κάθε Δευτέρα 12:00-2:00μμ, Τρίτη, Τετάρτη και Πέμπτη 6:00-8:00μμ.




   
© 2006 - 2019 Δράση για μια Άλλη Πόλη
Κατασκευή - επιμέλεια ιστοσελίδας: Μάκης Ετζόγλου