Τρίτη 12 Μαΐου 2026, 8:00μμ, ζωντανά και διαδικτυακά

Στην 27η Συνάντηση του Σεμιναρίου «Σινεμά & Ψυχολογία» (Τρίτη 12/5/2026, 8:00μμ) συζητάμε το φιλμ «Ένας Υπέροχος Άνθρωπος» (A Beautiful Mind, 2001) του Ron Howard σε σενάριο του Akiva Goldsman βασισμένο στο ομότιτλο βιβλίο της Sylvia Nasar. Ο σκηνοθέτης αφηγείται τη ζωή και το έργο του μαθηματικού Τζων Φορμπς Νας (ή Τζον Νας) Αμερικανού καθηγητή του Πρίνστον, μαθηματικού και οικονομολόγου, που τιμήθηκε το 1994 με το Νόμπελ Οικονομικών μαζί με τους Ρ. Ζέλτεν και Τζ. Χαρσάνυι για τη συμβολή του στη θεωρία παιγνίων. Ταυτόχρονα ήταν διαγνωσμένα σχιζοφρενής με συχνά παρανοϊκά επεισόδια. Το φιλμ δεν είναι απλά μια βιογραφία αλλά εξερευνά τον ψυχισμό ενός ανθρώπου ο οποίος βρίσκεται εγκλωβισμένος ανάμεσα στην ιδιοφυΐα και την σχιζοφρένεια. Παρακολουθώντας τη δική του αφήγηση της ασθένειας, την απομόνωση, την εμμονή με τη θεωρία, τις ψευδαισθήσεις, την εσωτερική διαδρομή του ανθρώπου που παλεύει με τον έξω κόσμο και τον ίδιο του τον νου, ζούμε την πτώση και τη σταδιακή λύτρωση, διερευνούμε την αγάπη, τη δημιουργία και το τίμημα της μεγαλοφυΐας. Ο Νας τελικά δεν νικά την ασθένεια, αλλά· μαθαίνει να ζει μαζί της. Και εκεί βρίσκεται το πραγματικό μεγαλείο του. ΗΠΑ. Δραματική, 2001. Διάρκεια:135’. Σκηνοθεσία: Ron Howard. Σενάριο: Akiva Goldsman βασισμένο στο ομότιτλο βιβλίο της Sylvia Nasar. Πρωταγωνιστούν: Russell Crowe, Jennifer Connelly, Ed Harris, Christopher Plummer, Paul Bettany, Adam Goldberg, Josh Lucas, Judd Hirsch. Μουσική: James Horner.Φωτογραφία: Roger Deakins. Πριν πούμε οτιδήποτε για την ταινία θα πρέπει να διευκρινίσουμε ότι ο Ron Howard ένα από τα αγαπημένα παιδιά του Χόλυγουντ, («Cocoon», «Απόλλων 13») κέρδισε το Όσκαρ Σκηνοθεσίας μεταφέροντας στη μεγάλη οθόνη τη λαμπρή, αλλά πολυτάραχη ζωή του Νας ο οποίος, σε ένα τραγικό παιχνίδι της μοίρας, σκοτώθηκε το 2015 όταν το ταξί στο οποίο επέβαινε αυτός και η γυναίκα του προσέκρουσε σε προστατευτικό κιγκλίδωμα. Η συναισθηματική τρικυμία, και λιγότερο το καινοτόμο έργο του κορυφαίου επιστήμονα κινηματογραφούνται επιφανειακά από τον σκηνοθέτη που παρεκκλίνει από την ιστορική πραγματικότητα και τη ρεαλιστική σκιαγράφηση του ήρωα του. Ξαναγράφει ουσιαστικά το παρελθόν του ακαδημαϊκού, χρησιμοποιώντας τη μυθοπλασία σε τέτοιο σημείο ώστε, παρά τη μεγάλη επιτυχία του, επικρίθηκε από την οικογένεια του Νας όσον αφορά τις μεγάλες και σημαντικές για τη ζωή του ανακρίβειες. Ο Νας, έμεινε στην επιστημονική ιστορία ως ο άνθρωπος που ανακάλυψε και εδραίωσε την γνωστή ως «έννοια της ισορροπίας κατά Νας». Ταυτόχρονα η ζωή του αποδείχθηκε εύθραυστη και πολλές φορές αβάσταχτη. Η αποτύπωση της ψυχιατρικής ασθένειάς του έγινε με ευστροφία και αποδοτικότητα, αλλά η κατάφωρη δραματοποίηση της πλοκής, ιδίως στα γεγονότα που αφορούσαν την διαχρονικά ταραγμένη σχέση με τη γυναίκα του Αλίσια (Jennifer Connelly), αντικατοπτρίζει την ανάγκη του στούντιο να κερδίσει τις καρδιές των θεατών χωρίς να δίνει ιδιαίτερη σημασία στην αλήθεια. Σκοπίμως παραλείφθηκαν οι αμφιλεγόμενες και έντονες σχέσεις του Νας με άνδρες (παρότι ο ίδιος αρνήθηκε ότι επρόκειτο για σεξουαλικές), το εξώγαμο παιδί που απέκτησε με μια άλλη γυναίκα, όπως και το διαζύγιο του ζευγαριού το 1963. Η σκοτεινή πλευρά της συζυγικής σχέσης αποκαλύπτεται παρόλα αυτά στο βιογραφικό βιβλίο της Sylvia Nasar (στο οποίο και βασίστηκε το σενάριο), όταν σε ένα πικνίκ του πανεπιστημίου, ο Νας πέταξε τη γυναίκα του στο έδαφος και έβαλε το πόδι του πάνω στο λαιμό της. Πέραν της προφανούς μυθοπλαστικής σεναριακής δομής -το κατασκοπικό ψυχροπολεμικό παιχνίδι αποτελεί και καύσιμο της αφήγησης- ο προικισμένος μαθηματικός ουδέποτε υπήρξε υπάλληλος του Πενταγώνου. Αντιθέτως η επαναστατική θεωρία του χρησιμοποιήθηκε από την εταιρία στατιστικής έρευνας και ανάπτυξης RAND. Επιπλέον, το οδυνηρό βασανιστήριο της ψυχικής του νόσου αντιμετωπίζεται με μια επιφανειακή και εμφανώς μελοδραματική διάθεση αφήνοντας απέξω άβολες στιγμές της προσωπικής ζωής του, όπως για παράδειγμα τη σύλληψη για σεξουαλική παρενόχληση σε δημόσιες τουαλέτες. Έκτος αυτού -πέραν του εγκλεισμού σε ψυχιατρική κλινική το 1959- δεν χρειάστηκε να του χορηγηθούν φάρμακα μετά το 1970 ενώ ποτέ δεν παρουσίασε οπτικές ψευδαισθήσεις. Αυτές που είχε ήταν καθαρά ηχητικές. Τέλος, ο μελιστάλαχτος λόγος κατά την βράβευσή του με Νόμπελ (ζαχαρωμένη κατακλείδα μιας εμπορικά επιτυχημένης αλλά καλλιτεχνικά αδέξιας βιογραφίας) δεν έγινε ποτέ, αφού ο ίδιος δεν παραβρέθηκε στην τελετή. Ο Howard συνεπώς σκηνοθετεί ένα φιλμ, εμμένοντας σε μια ουδέτερη και υποκινητική απόδοση των γεγονότων, μιλώντας κυρίως για την «πολιτικώς ορθή» δύναμη της επιμονής και το θρίαμβο κατά της ανικανότητας. Μπορεί τελικά να κέρδισε τέσσερα από τα οκτώ αγαλματίδια για τα οποία ήταν υποψήφιο, όμως απέτυχε να συναρπάσει με την μεταφυσική διάσταση των μαθηματικών ή την πολύπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητας του Νας. Ο σκηνοθέτης παρά τις ανακρίβειες, την έλλειψη σεμνότητας και ακρίβειας στο χειρισμό του υλικού χρησιμοποιεί τη σκηνοθεσία για να «μπει» στο μυαλό του ήρωα του. Δεν αποκαλύπτει εξαρχής την ψυχική του κατάσταση, προτιμά να αφήσει τη σιωπή και την παρατήρηση να μιλήσουν. Αυτή η πρακτική δίνει στην ταινία ψυχολογικό βάρος και συμβάλει ώστε να μην παρουσιαστεί η σχιζοφρένεια ως «αρρώστια», αλλά ως υπαρξιακή πρόκληση και αγώνας για αναζήτηση ταυτότητας. Ο Akiva Goldsman διασκευάζει το βιβλίο της Sylvia Nasar ισορροπώντας ανάμεσα στον ρεαλισμό και τη δραματουργία. Το σενάριο του ξεκινά με τη γνωριμία του θεατή με τον νεαρό Νας στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον, έναν επιστήμονα που κυνηγά την πρωτοτυπία σε κάθε του σκέψη. Η εξέλιξη είναι σταδιακή και ψυχολογικά πειστική. Ο Νας δεν γίνεται σύμβολο οίκτου, αλλά παράδειγμα ανθρώπινης αντοχής και αυτογνωσίας. Ο Russell Crowe δίνει μια από τις κορυφαίες ερμηνείες της καριέρας του, ενσαρκώνοντας τον Νας με εσωτερικότητα, ακρίβεια και σεβασμό. Δεν τον παρουσιάζει ως ήρωα ούτε ως θύμα, τον αποδίδει ως άνθρωπο που κατανοεί τη μαθηματική αλλά αδυνατεί να ερμηνεύσει τη συναισθηματική λογική, βυθίζεται στην τρέλα και στη συνέχεια, απροσδόκητα, ανακτά την ικανότητα να λειτουργεί στον ακαδημαϊκό κόσμο. Η Jennifer Connelly, αποδίδει την Αλίσια με τρυφερότητα και δύναμη αναδεικνύοντας την σε πυρήνα σταθερότητας μέσα στην παράνοια. Δίκαια κέρδισε το Όσκαρ Β΄ Γυναικείου Ρόλου. Το υπόλοιπο καστ (Ed Harris, Christopher Plummer, Paul Bettany) πλαισιώνει με στιβαρότητα τους πρωταγωνιστές. Ο Harris, αποδίδει με σιωπηλή ένταση τον πράκτορα που αντιπροσωπεύει το χαοτικό μυαλό του Νας, ο Bettany ενσαρκώνει την ψευδαίσθηση της φιλίας και της αποδοχής και ο Plummer είναι εξαιρετικός ως ο θεράπων ψυχίατρος του Νας. Η φωτογραφία του Roger Deakins αξιοποιεί τις αποχρώσεις της εποχής μετατρέποντας το πανεπιστημιακό τοπίο σε μικρόκοσμο μιας ψυχής που ταλαντεύεται ανάμεσα στο φως και το σκοτάδι. Η μουσική του James Horner, από τις πιο αναγνωρίσιμες κινηματογραφικές παρτιτούρες, διαθέτει λυρικές μελωδίες που κινούνται ανάμεσα στη μελαγχολία και στην ελπίδα, υπογραμμίζοντας τη λεπτή γραμμή μεταξύ τρέλας και μεγαλοφυΐας. Το σεμινάριο πραγματοποιείται κάθε Τρίτη στις 8.00μ.μ. στο στέκι της Δράσης, (Πάρνηθος 21, Βριλήσσια) και διαδικτυακά μέσω της πλατφόρμας zoom. Εισηγητής ο Παναγιώτης Δενδραμής, πτυχιούχος τμήματος Ψυχολογίας του ΕΚΠΑ, με δίπλωμα σκηνοθεσίας (Σχολή Σταυράκου) και μεταπτυχιακό δίπλωμα ειδίκευσης στην ιστορία και θεωρία του κινηματογράφου. Είναι διδάκτορας του τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης (διατριβή "Η κινηματογραφική εκπαίδευση στην Ελλάδα"), όπου δίδαξε ως ακαδημαϊκός υπότροφος. Διδάσκει ιστορία του κινηματογράφου στη Σχολή Σταυράκου. Κινηματογραφική Λέσχη Βριλησσίων Cine-Δράση