Τρίτη 16 Ιουνίου 2026, 8:00μμ, ζωντανά και διαδικτυακά

Στην 30ή Συνάντηση του Σεμιναρίου «Σινεμά & Ψυχολογία» (Τρίτη 16/6/2026, 8:00μμ) συζητάμε το φιλμ «Μπομπ και Κάρολ και Τεντ και Άλις» (Bob & Carol & Ted & Alice, ΗΠΑ, 1969) σε σενάριο-σκηνοθεσία του Paul Mazursky. Μια κωμωδία ηθών, στο επίκεντρο της οποίας παρελαύνουν θέματα όπως τα ναρκωτικά, η σεξουαλική απελευθέρωση, η ισοτιμία της γυναίκας, η ίδια η ψυχανάλυση και γενικά όλες οι πνευματικές αναζητήσεις της γενιάς του Woodstock στο φόντο των τότε πολιτικών, κοινωνικών και οικονομικών εξελίξεων. Μαζί με το «Taking Off», πρώτη αμερικάνικη ταινία του Milos Forman, το «Bob & Carol & Ted & Alice» αντικατοπτρίζει το κλίμα των sixties πιστότερα από τις πολυδιαφημισμένες επιτυχίες της εποχής. Σήμερα, πεντέμισι δεκαετίες από την πρώτη του προβολή, όλα εκείνα που πραγματεύεται εξακολουθούν να απασχολούν κάθε ανθρώπινη ύπαρξη και ενώ έχουν πολυσυζητηθεί, ανήκουν στο πεδίο των πιο τετριμμένων συζητήσεων, των τηλεοπτικών σειρών και των reality shows, εξακολουθούν να προκαλούν ζωηρές συζητήσεις και έντονες αψιμαχίες. Bob & Carol & Ted & Alice, 1969. Διάρκεια: 105’. Σκηνοθεσία: Paul Mazursky. Πρωταγωνιστούν: Natalie Wood, Robert Culp, Elliott Gould. Dyan Cannon, Horst Ebersberg, Lee Bergere, Donald F. Muhich. Ο Μπομπ και η Κάρολ ένα ζευγάρι γύρω στα 40, μεσοαστικής καταγωγής συμμετέχει κάποιο Σαββατοκύριακο σε μια πειραματική ομαδική θεραπεία σε κατασκήνωση και αυτή η συμμετοχή αλλάζει την οπτική του για τον κόσμο. Επηρεασμένοι από τις θεωρίες της σεξουαλικής επανάστασης επιστρέφουν σπίτι με πιο ελεύθερες σκέψεις. Απελευθερωμένοι από τα συμπλέγματά τους και με πιο ανοικτούς πνευματικούς και σεξουαλικούς ορίζοντες συζητούν έντονα τις νέες αξίες τους με τους στενούς τους φίλους Τεντ και Άλις, οι οποίοι δείχνουν σχετικά μπερδεμένοι από τη νέα οπτική και τις αλλαγές που αυτή έχει επιφέρει στους κολλητούς τους. Η κατάσταση μάλιστα εκτρέπεται όταν ο Μπομπ δημιουργεί σχέση μιας βραδιάς στη διάρκεια ενός επαγγελματικού ταξιδιού και επιστρέφοντας εξομολογείται την «εμπειρία» του στην Κάρολ, η οποία όχι μόνο τον συγχωρεί αμέσως, αλλά το ανακοινώνει στον Τεντ και την Άλις, οι οποίοι έχουν μια πιο περίπλοκη αντίδραση. Παρόλες όμως τις αρχικές επιφυλάξεις κάτι η συζήτηση, κάτι το γενικό κλίμα των ημερών στην πορεία και το δεύτερο ζευγάρι θα επηρεαστεί από τις ιδέες που αρχικά είχε απορρίψει ως ελευθεριάζουσες. Και καθώς οι συζητήσεις φουντώνουν οι τέσσερις τους θα καταλήξουν σε μια απόπειρα ανταλλαγής συντρόφων. Το τι πραγματικά συμβαίνει τελικά μένει ανοιχτό σε ερμηνείες και διφορούμενο. Προδίδεται από μερικές από τις αφίσες της ταινίας: οι τέσσερις φίλοι καταλήγουν στο κρεβάτι μαζί. Φαίνεται όμως ότι φτάνουν σε ένα συγκεκριμένο σημείο, μετά το μετανιώνουν, ντύνονται και βγαίνουν για τη συναυλία που σχεδίαζαν να παρακολουθήσουν. Σταμάτησαν λοιπόν πραγματικά ή απλώς το ό,τι συνέβη, συνέβη εκτός κάμερας; Ο θεατής σχηματίζει τη δική του γνώμη. Ανάλογα με το τι πιστεύει ότι πρέπει να συμβεί- με ποια από τις διαφορετικές οπτικές ευθυγραμμίζεται, επιλέγει το δικό του τέλος. Με την πρώτη ματιά, η ταινία μοιάζει με μελέτη χαρακτήρων, καθώς επικεντρώνεται αρκετά στην ομώνυμη τετράδα και στα συναισθήματά τους για ένα συγκεκριμένο σύνολο περιστάσεων. Αλλά δεν πρόκειται τόσο για αυτό, όσο για κάτι βαθύτερο με τους τέσσερις χαρακτήρες να αντιπροσωπεύουν τέσσερις διαφορετικές οπτικές και πρακτικές. Εν μέρει αυτό που τους απασχολεί είναι το σεξ. Αλλά και αυτό είναι λίγο απλοποιημένο, επειδή αφορά τον γάμο και το τι σημαίνει σεξ σε σχέση με τον γάμο. Αυτό είναι πιθανώς εντείνει το ενδιαφέρον αφού δεν έχουμε απλά νεαρούς χωρίς υποχρεώσεις που κάνουν «ελεύθερο έρωτα» αλλά για εύπορους ενήλικες που έχουν συναντηθεί με αυτές τις αντιλήψεις και τώρα προσπαθούν να τις προσαρμόσουν ή να τις ενσωματώσουν στη δική τους περίπτωση. Συνεπώς η βασική προβληματική του φιλμ αφορά τις προσπάθειες επιβολής του δικού μας τρόπου ζωής, των απόψεων και των αξιών μας στους άλλους και τις συνέπειες μιας τέτοιας πρακτικής. Χωρίς να κρίνει τις ίδιες τις αξίες, ο σκηνοθέτης, τοποθετείται υπέρ της ελευθερίας αναζήτησης και πειραματισμού. Δείχνει να θεωρεί ότι τα νέα ήθη που γεννήθηκαν από τις μεγάλες κοινωνικές, πολιτιστικές και πολιτικές εξελίξεις της εποχής του Woodstock, αξίζει να δοκιμαστούν και τελικά να κρατηθεί από αυτά ό,τι συντελεί στην χειραφέτηση του ανθρώπου, ανεξαρτήτως φύλου, φυλής, ηλικίας, τάξης. Η ανιδιοτελής αγάπη και ο ελεύθερος έρωτας, η σεξουαλική απελευθέρωση ήταν άλλωστε από τις πιο βασικές διεκδικήσεις που πρόβαλε η γενιά της δεκαετίας του 60, του «Make love, not war». Και αν αυτή η γενιά δεν κατάφερε με την αγάπη να σταματήσει τον πόλεμο και να ενώσει τους λαούς, άλλαξε ωστόσο τις ανθρώπινες σχέσεις, καταρρίπτοντας πολλά ταμπού τα οποία απομάκρυναν πολλές γενιές ανθρώπων από την απόλαυση. Το «Bob & Carol & Ted & Alice» αν και σχετικά άγνωστο σήμερα, σίγουρα είναι μια έξυπνη, προσεγμένη και επίκαιρη ταινία, με διαλόγους που φέρνουν στο μυαλό κατοπινές ταινίες του Woody Allen, με αναφορές στο πνεύμα της δεκαετίας εξίσου διεισδυτικές όπως αυτές του Mike Nichols ή του Arthur Penn (Alice’s Restaurant), και ερμηνείες που δεν απέχουν πολύ από τα επιτεύγματα του Κασσαβέτη. Το φιλμ αφορά τόσο συγκεκριμένα τις κοινωνικές συμπεριφορές της εποχής του όσο και άλλες ταινίας όπως πχ το «Easy Rider». Πολλές από αυτές τις συμπεριφορές έχουν επιβιώσει. Υπάρχουν ορισμένοι τομείς της κοινωνίας που έχουν ξεπεράσει κατά πολύ τις διαφωνίες που υπάρχουν στην ταινία σχετικά με τα θέματα που την απασχολούν. Άλλοι πάλι όχι, και μπορούμε να φανταστούμε παρόμοιες συζητήσεις να εκτυλίσσονται στο σύγχρονο περιβάλλον, αν και στις μέρες μας η ριζοσπαστικοποίηση του Μπομπ και της Κάρολ δεν θα προερχόταν, πιθανόν, από ένα Σαββατοκύριακο σε κατασκήνωση αλλά από κάτι που διάβασαν στο διαδίκτυο, ή βιντεάκια που είδαν στο youtube. Εισηγητής ο Παναγιώτης Δενδραμής, πτυχιούχος τμήματος Ψυχολογίας του ΕΚΠΑ, με δίπλωμα σκηνοθεσίας (Σχολή Σταυράκου) και μεταπτυχιακό δίπλωμα ειδίκευσης στην ιστορία και θεωρία του κινηματογράφου. Είναι διδάκτορας του τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης (διατριβή "Η κινηματογραφική εκπαίδευση στην Ελλάδα"), όπου δίδαξε ως ακαδημαϊκός υπότροφος. Διδάσκει ιστορία του κινηματογράφου στη Σχολή Σταυράκου. Πληροφορίες: Το χειμερινό Cine-Δράση (μέχρι το κλείσιμο των σχολείων), προβάλει ταινίες κάθε Πέμπτη στην αίθουσα του πάρκου «Μ. Θεοδωράκης» (ΤΥΠΕΤ), Υμηττού & Πλαταιών, Βριλήσσια, στις 8.15 το βράδυ. Κινηματογραφική Λέσχη Βριλησσίων Cine-Δράση