Τρίτη 23 Ιουνίου, 8:00μμ, ζωντανά και διαδικτυακά

Στην 31η Συνάντηση του Σεμιναρίου Σινεμά & Ψυχολογία (Τρίτη 23/6/2026, 8:00μμ) τελευταία του φετινού κύκλου, συζητάμε το φιλμ «Συναισθηματική Αξία», 2025, του Joachim Trier. Ένας πατέρας και μια κόρη αντιμέτωποι με το παρελθόν τους. Εκείνη θέλει να το ξεχάσει, εκείνος επιμένει να διεκδικεί την επανασύνδεση τους. Στη νέα του ταινία, ο σκηνοθέτης με όχημα την τέχνη του θεάτρου και του σινεμά, εισχωρεί στα βάθη της μνήμης και της καρδιάς, εκεί όπου γεννιούνται τα πιο επίμονα τραύματα. Καταπιάνεται συγκινητικά, μελαγχολικά και εκπληκτικές νότες χιούμορ με τις μεταβαλλόμενες οικογενειακές σχέσεις και τις επαφές ανάμεσα σε αδερφές, πατέρες και κόρες. Σχέσεις που κάποτε είναι αρμονικές και άλλοτε μολυσμένες από πίκρα και θυμό. Όπως σε κάθε σπίτι, σε κάθε οικογένεια. 2025. Διάρκεια: 133’. Σκηνοθεσία: Joachim Trier. Σενάριο: Eskil Vogt, Joachim Trier. Πρωταγωνιστούν: Renate Reinsve, Stellan Skarsgård, Inga Ibsdotter Lilleaas, Elle Fanning. Η αριστουργηματική «Συναισθηματική Αξία» του Joachim Trier ξεκινά με δύο καθοριστικές σκηνές. Στον πρόλογο, υπάρχει ένα σπίτι όπου ένα παιδί αναρωτιέται πότε είναι πιο ευτυχισμένο. Στη σκηνή που ακολουθεί τους τίτλους συναντάμε μια ηθοποιό που βιώνει πανικό πριν από μια πρεμιέρα. Προσπαθεί να ξεφύγει πριν εισβάλει στη σκηνή όπου παίζεται μια εκδοχή του «Γλάρου». Ένα σπίτι, μια οικογενειακή εστία και μια ηράκλεια προσπάθεια ερμηνείας. Ιστορία, μνήμη, έκφραση, τέχνη, τραύμα: όλα συνυφαίνονται στο συναρπαστικό αυτό δράμα που εδραιώνει τον Trier ως έναν από τους πλέον πετυχημένους σκηνοθέτες. Πλούσια, σπουδαία μυθοπλασία, που συνδυάζει θέμα και χαρακτήρες με τρόπο που τους επιτρέπει να ζουν στο μυαλό του θεατή και μετά την προβολή, αναγνωρίζοντας τη σημασία τους και για τη δική του ζωή. Η ηθοποιός ονομάζεται Νόρα (Renate Reinsve, ακόμα καλύτερη εδώ από ό,τι στο «Χειρότερο Άτομο στον Κόσμο»). Κοιμάται με την παντρεμένη συμπρωταγωνίστριά της στο θέατρο. Η μητέρα της έχει πεθάνει, ενώ ο Γκούσταβ (ο Stellan Skarsgård καλύτερος από ποτέ) ο χαρισματικός, αλλά αποξενωμένος πατέρας της εισβάλει πάλι στη ζωή της. Η αδερφή της Άγκνες (Inga Ibsdotter Lilleaas), έχει σύζυγο και γιο. Καμία από τις δύο δεν θέλει τον μπαμπά κοντά της. Οι αιτίες που οδήγησαν στην αποξένωση δεν καθορίζονται πλήρως, αλλά οι πληγές που άφησαν δείχνουν βαθύτερες για τη Νόρα, γεγονός που εντείνει την έκπληξη όταν ο Γκούσταβ ανακοινώνει ότι έχει γράψει το σενάριο μιας ταινίας και θέλει εκείνη για πρωταγωνίστρια. Της προσφέρει τον ρόλο ελπίζοντας ότι αυτή θα είναι η ευκαιρία να ενώσουν το νήμα της σχέσης τους εκεί που κόπηκε. Εκείνη δεν δέχεται τον κλάδο ελαίας. Απορρίπτει την πρόταση του. Δεν διαβάζει καν το σενάριο που της αφήνει. Οι Reinsve και Skarsgård είναι απολαυστικοί σε αυτή την πρώτη σκηνή, αναδύοντας μια αίσθηση επιθετικότητας που δίνει τον ρυθμό και τον τόνο. Ο Γκούσταβ φεύγει για το Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Ντοβίλ, όπου παίζεται μια πρώιμη δουλειά του με πρωταγωνίστρια τη νεαρή Άγκνες. Μια διάσημη Αμερικανίδα ηθοποιός ονόματι Ρέιτσελ Κεμπ (Elle Fanning) συγκινείται από τη δουλειά του και τον προσκαλεί να δειπνήσει με την παρέα της. Μια φιλία δημιουργείται ανάμεσα τους και φυσικά θα είναι η Ρέιτσελ στην οποία θα ανατεθεί ο ρόλος που προοριζόταν για την Νόρα. Εδώ, ο Trier παίζει με ζητήματα ταυτότητας σε στιλ Μπέργκμαν (υπάρχει ακόμη και μια άμεση οπτική αναφορά στην «Περσόνα»), ειδικά όταν η Αμερικανίδα βάφει τα μαλλιά της για να μοιάζει με την κόρη του σκηνοθέτη. Σύντομα, οι δύο αδελφές ανακαλύπτουν ότι ο ρόλος της Νόρα έχει δοθεί στη νεαρή ηθοποιό. Ως εκ τούτου, τώρα, έχουν να διαχειριστούν την περίπλοκη σχέση με τον πατέρα τους, και να αντιμετωπίσουν μια σταρ που βρίσκεται ακριβώς στη μέση της πολύπλοκης οικογενειακής τους δυναμικής. Όσο ο Γκούσταβ εργάζεται στην ταινία, η Νόρα αποφεύγει κάθε αλληλεπίδραση, ενώ η Άγκνες, ακαδημαϊκός ιστορικός η ίδια, ερευνά την αλήθεια για τα βασανιστήρια στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και την αυτοκτονία της γιαγιάς της, την οποία φαίνεται να αφορά μεγάλο μέρος της ταινίας-μέσα-στην-ταινία του Γκούσταβ. Σπάνια υπήρξε ταινία στην οποία η οικογενειακή δυναμική να είναι πιο γνήσια αθορισμένη από ό,τι εδώ. Οι Skarsgard, Reinsve και Lilleas εξαφανίζονται στους ρόλους τους, παίζοντας ρεαλιστικά πατέρα, κόρη και αδελφή. Ο τόνος δίνεται από τις μικρές επιλογές. Σε ένα σημείο ο Γκούσταβ αγοράζει ακατάλληλα DVD για τον εγγονό του, και το γέλιο που του χαρίζει η Reinsve είναι απλά υπέροχο. Ακολουθούν στιγμές χαράς με ένα τσιγάρο, χαμόγελα και γέλια καθώς καπνίζουν. Οι τεταμένες σχέσεις δεν ορίζονται μόνο από την έντασή τους. Συχνά είναι η ησυχία που αποκαλύπτει τον πόνο και ίσως επαναφέρει για λίγο παλιότερους ισχυρούς δεσμούς. Όπως πάντα στις ταινίες του, το βάθος συναισθήματος σε πλησιάζει κρυφά, χωρίς να διακηρύσσεται. Καθώς πατέρας και κόρη συναντιούνται ξανά μετά από χρόνια, η συνάντηση τους εκτυλίσσεται στο τεντωμένο σκοινί της εγκατάλειψης και του βαθιού θυμού που εκείνη προκάλεσε. Ένα σκοινί που μπορεί να οδηγήσει σε νέες, πιο επώδυνες τραυματικές εμπειρίες, αν δεν κρατηθούν οι λεπτές ισορροπίες ή να φέρει μια ουσιαστική επανένωση μέσω της αναθεώρησης της εικόνας που ο ένας έχει σχηματίσει για τον άλλον, κυρίως αυτής που η κόρη έχει φυλάξει βαθιά μέσα της για τον πατέρα. Οι συναισθηματικές ανακαλύψεις για αυτούς τους χαρακτήρες, αλλά δεν έρχονται μελοδραματικά. Έρχονται σταδιακά, υπομονετικά και πιστευτά, μέσα από τα ανείπωτα και τα ειπωμένα. Η «Συναισθηματική Αξία» είναι μεγάλο καλλιτεχνικό επίτευγμα. Το οφείλει στις ερμηνείες, στο σενάριο, στην ρευστή κινηματογράφηση του Kasper Tuxen, στο άψογο μοντάζ του Olivier Bugge Coutté. Ο Trier συνεργάζεται άψογα μαζί τους προσδίδοντας στην ταινία του ρεαλιστική οπτική γλώσσα χωρίς να εκβιάζει την προσοχή ή το συναίσθημα. Η ταινία του Γκούσταβ δεν αφορά ένα πράγμα. Ούτε και του Trier. Το κείμενο του πρώτου αφορά τη μητέρα του, αλλά αφορά επίσης την κόρη του. Και τον εγγονό του. Και τον ίδιο. Είναι σημαντικό το γεγονός ότι οι δύο γυναίκες στο επίκεντρο αυτής της ταινίας είναι μια ηθοποιός και μια ιστορικός. Αντιπροσωπεύουν την καλλιτεχνική έκφραση και την ιστορική περιέργεια, την αλληλοσύνδεση αυτών των δύο καθώς και το γεγονός ότι οι καλλιτέχνες μεταφέρουν τις εμπειρίες της ζωής τους στο έργο τους. Η Fanning είναι εξαιρετική ερμηνεύτρια που όμως δεν μπορεί να φτάσει εκεί που την θέλει ο σκηνοθέτης επειδή αυτά δεν είναι στις εμπειρίες της. Κάνει ό,τι καλύτερο μπορεί με έναν σπαρακτικό μονόλογο στα αγγλικά κατά τη διάρκεια μιας πρόβας, αλλά αυτός ακούγεται ακόμη πιο δυνατός όταν αργότερα, εκφωνείται στην πρωτότυπη γλώσσα. Είναι πιο αληθινός με έναν τρόπο που η Ρέιτσελ δεν μπορεί να αναπαράγει. Το σεμινάριο πραγματοποιείται κάθε Τρίτη στις 8.00μ.μ. στο στέκι της Δράσης, (Πάρνηθος 21, Βριλήσσια) και διαδικτυακά μέσω της πλατφόρμας zoom. Εισηγητής ο Παναγιώτης Δενδραμής, πτυχιούχος τμήματος Ψυχολογίας του ΕΚΠΑ, με δίπλωμα σκηνοθεσίας (Σχολή Σταυράκου) και μεταπτυχιακό δίπλωμα ειδίκευσης στην ιστορία και θεωρία του κινηματογράφου. Είναι διδάκτορας του τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης (διατριβή "Η κινηματογραφική εκπαίδευση στην Ελλάδα"), όπου δίδαξε ως ακαδημαϊκός υπότροφος. Διδάσκει ιστορία του κινηματογράφου στη Σχολή Σταυράκου. Πληροφορίες: Το χειμερινό Cine-Δράση (μέχρι το κλείσιμο των σχολείων), προβάλει ταινίες κάθε Πέμπτη στην αίθουσα του πάρκου «Μ. Θεοδωράκης» (ΤΥΠΕΤ), Υμηττού & Πλαταιών, Βριλήσσια, στις 8.15 το βράδυ. Κινηματογραφική Λέσχη Βριλησσίων Cine-Δράση