«Τέχνες που δεν παράγουν ουτοπίες δεν είναι άξιες λόγου» (Του Γιάννη Τσίχλα)

Το λαϊκό τραγούδι, στην περιπετειώδη εξέλιξή του από την αστείρευτη Μικρασιατική πηγή, τα περιθωριακά ρεμπέτικα, έως τον εμπλουτισμό με ποίηση, συνδέθηκε με εξαίρετους δημιουργούς που με τον τρόπο του ο καθένας έκαναν τα βιώματά τους στιχάκια μουσικές, τραγούδια, οραματικές ιδέες. Αυτό το λαϊκό τραγούδι, αναντικατάστατο στέλεχος των ριζωμένων στην λαϊκή συνείδηση πολιτιστικών αξιών, αντιστέκεται στην συνεταιρική με την εξουσία εγχώρια και διεθνή βιομηχανία θεάματος και ακροάματος, που «επιχειρεί» προσαρτώντας τις καλλιτεχνικές δημιουργίες στην πορεία κατάρρευσης του Ελληνισμού (παραγωγική πολιτιστική πνευματική πολιτική...), διασκευάζοντας επί τούτου και τα τραγούδια με συνταιριαστές τραγουδιστικές ποιότητες. Όπως κάθε είδος τέχνης έχει κανόνες εξαιρέσεις, αντιθέσεις αντιφάσεις, διαμάντια και σκουπίδια δίνοντας δικαιώματα επιλογών. Ο Στέλιος Καζαντζίδης στο μεγάλο ποσοτικά έργο του συνένωσε με μοναδική αμεσότητα σε δική του καλλιτεχνική γραμμή τις περισσότερες ιδιότητες του κεφαλαίου «λαϊκό τραγούδι», με βασικότερη την καταγραφή του ως μια ακόμη αυθεντική μαρτυρία των κατατρεγμών που υπέστησαν στην μετακατοχική - μετεμφυλιακή Ελλάδα μεγάλο μέρος του λαού μας, η οικογένειά του και ο ίδιος. Κοινωνικός αποκλεισμός λόγω «φρονημάτων» και όχι μόνο, βασανιστήρια, εξορίες, ταξικές, διακρίσεις, φτώχεια μετανάστευση.. ήταν οι συνθήκες επιβίωσής τους, μήτρα της καλλιτεχνικής ύπαρξης του ίδιου που γονιμοποιήθηκε βέβαια από το εκ φύσεως χάρισμα της φωνής. Ενώ ο κόσμος αλλάζει ανεπιστρεπτί, ο τόπος μας απομένει καθυστερημένος με ταυτόσημα προβλήματα ελέω αποικιοκρατίας και κατασταλτικού κράτους. Προπαγανδίζουν πως στην Ελλάδα οι φτωχοί γίναμε από μεσαίοι έως πλούσιοι και δεν το καταλάβαμε, πως όσοι «κλαίνε» με αγωνία για μεροκάματο κλεμμένες συντάξεις, παρόν και μέλλον των παιδιών, την ίδια την ζωή τους είναι κλαψιάρηδες, πως οι δολοφονίες πολιτών σε τραίνα φωτιές πλημύρες, εργατών εργατριών στις δουλειές, η αστυνομική βία οι γυναικοκτονίες ακόμα και η υπογεννητικότητα έτσι απλά συμβαίνουν ως ατυχήματα, πως η θρησκευτική προσήλωση στην «μάνα» οικογενειακό θεμέλιο είναι ηθικώς ξεπερασμένη... Πόλεμοι, γενοκτονίες, οικονομικές κρίσεις, αποδιωγμός εξαθλιωμένων λαών, πνιγμένοι στις θάλασσες, δημιουργούν εκρηκτικές καταστάσεις παγκοσμίως και στην χώρα μας που υποδέχεται μετανάστες μονίμως μεταναστεύουσα. Δράματα αποχωρισμών οικογενειών και αγαπημένων με διαφορετική γλώσσα και μουσική αλλά με ίδιο διεθνικό «αχ» από τα βάθη της ψυχής τραγουδιούνται στα μήκη και πλάτη αυτής της γης στις κατεστραμμένες πατρίδες. Φθείρουν εντέχνως το έργο του Στέλιου παραβλέποντας τη βασική τάση που δημιούργησε ανάγοντας αποσπασματικά τα επιμέρους σε πρωτεύοντα, εκθειάζοντας μάλλον υποκριτικά μοναδικότητα φωνής και αξεπέραστες ερμηνείες σε επιλεγμένα τραγούδια του. Ελιτίστικα υποβιβάζουν σε επίπεδο γούστου τον σπουδαίο ρόλο των τεχνών στην κοινωνική υπόσταση. Θεωρώ πως, με την φυσική απουσία του Στέλιου μπορεί να αποδοθεί η πολιτιστική αξία που αρμόζει στο έργο του απόντων παρεμβάσεων του ιδίου και καταθέσεων οικογενειακού φιλικού επαγγελματικού του περιβάλλοντος που υπερπροβάλλονται - και μέσω του σινεμά - διανθισμένες σκόπιμα ή άσκοπα πάντως ανούσια με υποκειμενισμούς και μύθους. Πλούσιοι και φτωχοί θύτες και θύματα με τις αξίες τους τα κόμματά τους τις ανειρήνευτες ταξικές τους αντιθέσεις έχουν και τα ξεχωριστά τραγούδια τους. Οι έχοντες αυτοσκοπό τον πλουτισμό αδιαφορώντας για όσα συμβαίνουν δεν θα ψυχαγωγηθούν τραγουδώντας: «…εγώ με την αξία μου και το φιλότιμό μου κρατάω πάντα στη ζωή ψηλά το μέτωπό μου – εγώ με την αξία μου κι όχι με ξένες πλάτες περήφανα περπάτησα μες της ζωής τις στράτες...». Ο Στέλιος αγκαλιά με τις ιδιοτροπίες του (και ποιοι άνθρωποι δεν έχουμε ιδιοτροπίες ειδικότερα της τέχνης;) παίρνει ξεκάθαρη θέση εκφράζοντας την εποχή του φωτεινό παράδειγμα για καλλιτέχνες επόμενων εποχών. Συμβαίνει κάποιοι ακούγοντας Καζαντζίδη να δυσανασχετούν, δικαίως, καθότι αποξενωμένοι από ιδέες και συνειρμούς που εκπέμπουν βιωματικά τραγούδια του. Ας κάνουν υπομονή έως ότου λείψουν οι φτωχοί, κι αυτό μόνο εάν λείψουν οι πλούσιοι. Εάν βιάζονται, ας συνταχτούν στην ταξική πάλη με τις δυνάμεις της αταξικής κοινωνίας που οραματίστηκε και ύμνησε τραγουδώντας ο Στέλιος, που σε αυτή την ουτοπική κοινωνία μετακόμισε καλή παρέα με την εργατιά που αγάπησε παράφορα. Τέχνες που δεν παράγουν ουτοπίες δεν είναι άξιες λόγου. Ούτως πως, ο καθένας επιλέγει την ουτοπία του... Πάντως και σήμερα στα δύσκολα ο Στελάρας ολοζώντανος στην χαρά στην λύπη στο μεροκάματο δίνει κουράγιο στον άνισο αγώνα μας κάνοντας περήφανους όσους συνειδητά ανήκουμε στην εργατική τάξη και όπου αλλού σ’ αυτό τον τόπο απομένει ήθος φιλότιμο και ανθρωπιά. Ο Γιάννης Τσίχλας είναι μέλος της ΔΡΑΣΗΣ