Τρίτη 27 Ιανουαρίου, 8:00μμ, ζωντανά και διαδικτυακά

Στην 14η Συνάντηση του Σεμιναρίου «Σινεμά & Ψυχολογία» (Τρίτη 27/1/2026, 8:00μμ) συζητάμε το φιλμ «Το τρένο της Λύτρωσης» (2011) του Tommy Lee Jones με τον ίδιο και τον Samuel L. Jackson. Το σενάριο έχει γράψει ο πολυδιαβασμένος και βραβευμένος με Pulitzer Cormac McCarthy. Η ιστορία διαδραματίζεται σε ένα κλειδωμένο διαμέρισμα στη Νέα Υόρκη και ήρωες της είναι δύο απολύτως διαφορετικοί άντρες. Ένας βαθιά θρησκευόμενος Αφροαμερικανός, πρώην κατάδικος ο οποίος και έχει ματαιώσει την απόπειρα αυτοκτονίας του δεύτερου ενός αντικοινωνικού λευκού καθηγητή πανεπιστημίου που προσπάθησε να πηδήξει μπροστά σε ένα επερχόμενο τρένο στο σταθμό του μετρό Sunset Limited. Στη συνέχεια, μια ολόκληρη νύχτα (μιάμιση ώρα μπροστά σε οθόνη), θα συζητήσουν εκ βαθέων για τη ζωή και τον θάνατο, το νόημα της ύπαρξης, το παρελθόν και τα πιθανά μέλλοντα και κυρίως για τον Θεό και τη θρησκεία. «Το τρένο της Λύτρωσης» ΗΠΑ, Δραματική, 2011. Διάρκεια: 91’. Σκηνοθεσία: Tommy Lee Jones. Σενάριο: Cormac McCarthy. Πρωταγωνιστούν: Samuel L. Jackson, Tommy Lee Jones. Η θρησκεία, ως στάση εντός της κοινωνίας, γίνεται κατανοητή με πολύ διαφορετικούς τρόπους σε διαφορετικές χώρες. Στην Ελλάδα όπου γενικά κυριαρχεί η τάση να «πιστεύεις εσωτερικά» αντί να εκφράζεις τη σχέση σου με τον Θεό εξωτερικά, κάποιος που επιβάλλει την πίστη του ή προσπαθεί να επιβάλει τις θρησκευτικές του απόψεις προκαλεί, μάλλον, σύγχυση και απόρριψη. Ο προσηλυτισμός δεν είναι κάτι γενικά αποδεκτό και αυτό φαίνεται από τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε διαφορετικές θρησκείες (πχ Ισλάμ) ή αιρέσεις (πχ Ιεχωβά). Ακριβώς λόγω αυτής της διαφοράς στην αντίληψη, η ταινία «Sunset Limited» θα γίνει πιο εύκολα κατανοητή από το αμερικανικό κοινό παρά στο ελληνικό. Στην ιστορία που διηγείται βρισκόμαστε αντιμέτωποι με δύο πρωταγωνιστές-έναν Αφροαμερικανό και έναν λευκό, έναν «καθηγητή» και έναν «πάστορα», έναν αποτυχημένο αυτόχειρα και τον σωτήρα του. Ο «μαύρος πάστορας» είναι ένας πρώην κρατούμενος που, σε μια στιγμή πολύ κοντά στον θάνατο, άκουσε τον Θεό να τον διατάζει να φροντίζει τον συνάνθρωπό του. Ο «λευκός» καθηγητής είναι ένας απογοητευμένος άθεος που σχεδίαζε να ξεφύγει από την έλλειψη νοήματος και την παροδικότητα της γήινης ύπαρξης σε μια άγνωστη μετά θάνατον ζωή. Ο «μαύρος» τράβηξε τον «λευκό» κάτω από ένα τρένο και, αφού τον κλείδωσε στο σπίτι του, προσπαθεί να τον λογικεύσει. Η Βίβλος είναι το επιχείρημά του, αλλά αρκεί για να δώσει νόημα στη ζωή ενός ανθρώπου που απορρίπτει κυνικά τον Θεό, τον πλησίον του και επιδιώκει να βγάλει τον εαυτό του από τον κόσμο των ζωντανών; Το μυθιστόρημα «Sunset Limited» γράφτηκε από τον Cormac McCarthy, έργα του οποίου έχουν μεταφερθεί στο σινεμά πολλές φορές («No Country for Old Men»). Το συγκεκριμένο έργο αγαπήθηκε πολύ από το ελληνικό κοινό και έχει μεταφερθεί με επιτυχία και στο θέατρο. Ο McCarthy δεν φοβόταν ποτέ να πάρει ρίσκα, μερικές φορές ακόμη και σοκαριστικά. Εδώ, στα γεράματά του (ήταν στα εβδομήντα του όταν έγραψε το βιβλίο), αναλογίζεται το επέκεινα. Προφανώς οι ίδιες ανησυχίες βάρυναν και τον Tommy Lee Jones που είχε περάσει τα 60 όταν γύρισε την ταινία. Το μυθιστόρημα, μάλλον, του προκάλεσε ζωηρή εντύπωση και πήρε με τη σειρά του, το ρίσκο να κάνει μια ταινία χωρίς δράση, γεμάτη αποκλειστικά με τη φιλοσοφική συζήτηση δύο ηλικιωμένων ανδρών. Ο συμπρωταγωνιστής του στο σετ ήταν ο Samuel L. Jackson. Ένας ζωηρός και ενεργητικός Αφροαμερικανός εργάτης (σε αντίθεση με το ρόλο του Jones που μοιάζει κάπως βαρετός) που έχει καταφέρει να σκοτώσει έναν άνθρωπο, να μιλήσει με τον Θεό, να καταλάβει τα πάντα για τη ζωή και να διδάξει τους άλλους - ένας χαρακτήρας πολύ πιο ελκυστικός από τον σκυθρωπό, σιωπηλό «καθηγητή», ο οποίος, όπως φαίνεται, δεν έχει τίποτα να πει ως απάντηση. Αλλά η μαγεία ξεκινά μόλις ο καθηγητής αρχίσει να μιλάει. Ενώ ο μονόλογος του «μαύρου» ουσιαστικά καταλήγει στη φράση «Έχετε σκεφτεί τον Ιησού;», ο αντίστοιχος μονόλογός του «λευκού» δείχνει ότι έχει κατασκευάσει μια σαφή εικόνα του κόσμου στο μυαλό του. «Η ζωή είναι ένα στρατόπεδο εργασίας, από το οποίο οι κρατούμενοι μεταφέρονται κάθε μέρα για να εκτελεστούν», λέει. «Το μόνο που φοβάμαι είναι ότι στη μετά θάνατον ζωή θα είναι το ίδιο, μόνο που δεν θα υπάρχει πουθενά να ξεφύγει κανείς». Τα πέντε λεπτά που μιλάει ο «καθηγητής» είναι ίσως πιο ενδιαφέροντα από την προηγούμενη μιάμιση ώρα κηρύγματος. Νομίζω ότι αν είχε δοθεί η ίδια προσοχή στη θέση του κυνικού-άθεου όσο και στον αντίπαλό του, η ταινία θα είχε ωφεληθεί σημαντικά. Το τέλος του «Sunset Limited» είναι διφορούμενο. Πάντα περιμένεις μια ανατροπή σε ταινίες σαν κι αυτή: ο συνομιλητής μπορεί ξαφνικά να αποδειχθεί ο ίδιος ο Θεός, το alter ego σου, ένα όραμα - οτιδήποτε. Ο ήρωας συνήθως τρελαίνεται στο τέλος ή συνειδητοποιεί ότι είναι νεκρός εδώ και πολύ καιρό. Η ίδια η μορφή ενός τόσο μεγάλου διαλόγου προετοιμάζει το σκηνικό για την έκπληξη του δημιουργού στο τέλος. Αυτή η ταινία δεν φτιάχτηκε για χάρη της έκπληξης. Φτιάχτηκε για χάρη της ίδιας της συζήτησης, για αυτόν τον μακρύ διάλογο μεταξύ δύο διαφορετικών ανθρώπων που δεν θα μπορέσουν ποτέ να αλλάξουν ο ένας τη γνώμη του άλλου. Παρόλα αυτά η αντιπαράθεση θα τους οδηγήσει και τους δυο σε ένα συγκλονιστικό συμπέρασμα που θα σας αφήσει προβληματισμένους ακόμα και μετά το τέλος της ταινίας. Το σεμινάριο πραγματοποιείται κάθε Τρίτη στις 8.00μ.μ. στο στέκι της Δράσης, (Πάρνηθος 21, Βριλήσσια) και διαδικτυακά μέσω της πλατφόρμας zoom. Εισηγητής ο Παναγιώτης Δενδραμής, πτυχιούχος τμήματος Ψυχολογίας του ΕΚΠΑ, με δίπλωμα σκηνοθεσίας (Σχολή Σταυράκου) και μεταπτυχιακό δίπλωμα ειδίκευσης στην ιστορία και θεωρία του κινηματογράφου. Είναι διδάκτορας του τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης (διατριβή "Η κινηματογραφική εκπαίδευση στην Ελλάδα"), όπου δίδαξε ως ακαδημαϊκός υπότροφος. Διδάσκει ιστορία του κινηματογράφου στη Σχολή Σταυράκου. Κινηματογραφική Λέσχη Βριλησσίων Cine-Δράση